09Eki
2014
0
pic6

ÇOCUKLARIN İSTEKLERİ İLE BAŞA ÇIKMAK

Çocuklar ve bitmek tükenmek bilmeyen istekleri, ebeveynler için zaman zaman zorlayıcı olabilmektedir. Erken gelişim dönemindeki oyun ve oyuncak istekleri, ergenlik döneminde yerini genellikle elektronik alet ve kıyafet merakına bırakmaktadır. Kontrol altına alınmayan istekler, ebeveyn ve çocuk arasında gerginliğe yol açmaktadır. Bu gerginliğin yaşanmasına engel olmak ise ebeveynin tutumuna bağlıdır. ‘‘Hayır’’ demeyi bilen, çocuklarına sınır koymayı başarabilen ebeveynler, bu tür sıkıntılarla daha az karşı karşıya kalmaktadırlar. Ebeveyn çocuğu sınırlamazsa, çocuk sınırlarının farkında olmayacak ve yerine getirilmeyen her istek için kriz çıkaracaktır. Bu krizleri engellemek ya da baş etmek yerine, ebeveyn istekleri yerine getirmeye devam ederse, çocuk nerede durması gerektiğini bilmeyecek, hem sosyal hem de özel yaşantısında sık sık problemlerle karşılaşabilecektir.

Modern hayatın getirdiği stres ve yoğun çalışma saatleri ile ebeveynlerin çocuklarına yaklaşımları da bazen sıkıntılı olabilmektedir. Sabah çok erken çıkıp, eve geç saatte dönen ebeveyn, çocuklarının isteklerini sınırlama konusunu göz ardı edebilmektedir. Çocuğuna vakit ayıramadığı için kendini suçlu hisseden ebeveyn, her akşam çikolata ya da oyuncakla eve geldiğinde çocuk, anneyi ya da babayı istek karşılayıcı olarak görüp,  yerine gelmeyen istekler karşısında öfke nöbetleri sergileyebilmektedir. Bu durum bir süre sonra, çocukta tatminsizlik duygusuna, çabuk öfkelenmeye, ani duygu değişimlerine ve sabırsızlığa dönüşüp, ebeveynler için içinden çıkılmaz bir hale gelebilmektedir. Durum bu noktaya geldiyse ebeveynlerin çocukla arasındaki iletişimi gözden geçirmesi gerekmektedir. Çocuğun öfke nöbetleri karşısında kayıtsız kalmak ya da sokakta ağlayıp sizi zor durumda bırakmasın diye hemen eline istediğini tutuşturmak çözüm olmayacaktır.

Çocukla sohbet etmek, isteklerini öncelik sırasına koyması için yardımcı olmak, her alışverişe çıkmanın ona hediye almak anlamına gelmediğini alışverişten önce kendisine anlatmak ve bunu sıkılmadan her seferinde tekrar tekrar yapmak atılacak ilk adımlardan olmalıdır. Sürekli isteklerin karşılanması çocukta sabretmeyi öğrenmeyi de ertelediği için, çocuk bir yerden sonra sürekli alan ama tatmin olmayan bir birey olarak yetişmeye devam edecektir. Yetişkin dönemde de davranışlarında ve kişiliğinde problemler olma olasılığı artacaktır. Çocuğa parayı ve paranın değerini öğretmek bu tür sorunlarla başa çıkmada etkili olabilmektedir. Paranın çalışılarak kazanıldığı, kazanılan tüm paranın harcanmaması gerektiği, tasarruflu olmanın, birikim yapmanın gelecek için önemini çocuk ile sohbet ederek ona anlatmakta fayda vardır.

Çok hediye, ya da çocuğun her isteğinin karşılanması onu mutlu eder diye düşünmek sorunları aşmada etkili olmayacaktır. Çocuk temelde ebeveyninin ilgisini ve sevgisini ister. Bu istekler karşılanmadığı zaman hırçınlaşır. Zamansız ve gereksiz istekler bu eksikliğin dışa vurumu olarak karşınıza çıkabilir. Çocuğa ‘‘hayır’’ demekten çekinmemek, o anda istediği şeyin neden olmayacağını açıklamak, çocuğa bir hediye vermeden önce beklemesini sağlamak, bazı istekleri çocuğa kendi harçlıkları ile alabileceğini söyleyip, birikim yapmaya teşvik etmek çocukların harcama alışkanlığı kazanmasına da yardımcı olacaktır. Bu sayede, beklemeyi bilen, çevre ile ilişkilerinde daha dengeli bir birey olmasına katkı sağlanacaktır. Bunları yaparken, ebeveynler olarak kendi isteklerinize karşı tutumlarınızı da gözden geçirip, çocuklara örnek olmak önemlidir.

Yaptığınız harcamaları gözden geçirmek, alacağınız bir eşyanın istek mi ihtiyaç mı olduğunu sorgulamak, ani alışveriş istekleri karşısında kendinizi kontrol etmek gibi durumları incelemekte fayda vardır. Unutulmamalıdır ki, çocuklarınız sizi model alır ve siz nasıl davranırsanız, onlar da öyle davranır.  Çocuğumun istekleri ile başa çıkamıyorum derken, öncelikle kendinize ayna tutmak sorunların çözümüne katkı sağlayacaktır. ‘‘Ne yaparsam yapayım durum bir türlü düzelmiyor’’ diyorsanız, konu ile ilgili profesyonel bir destek almak yerinde olacaktır.

 

Hedef Psikolojik Danışmanlık ve Eğitim Merkezi

Uzm. Psk. Aslı ÇOBAN

Paylaş